Zavod za hidrometeorologiju i seizmologiju ZHMS CG

Ekstremni nivoi mora na mareografskim stanicama

Datum: 19.02.2026.

     Dana 17. februara 2026. godine na mareografskim stanicama Zavoda za hidrometeorologiju i seizmologiju Crne Gore u Baru i Kotoru registrovani su najviši nivoi mora od početka instrumentalnih mjerenja. U Baru je izmjeren nivo od +81 cm iznad srednjeg nivoa mora (MSL), dok je u Kotoru zabilježeno +79 cm iznad MSL. Ove vrijednosti premašuju prethodne istorijske maksimume za čak 8 cm u Baru i 9 cm u Kotoru, što predstavlja izuzetno rijedak i statistički značajan događaj.

     Posebno je važno naglasiti da kontinuirani niz mjerenja nivoa mora na ovim lokacijama u digitalnom obliku traje gotovo 20 godina. U tom periodu ukupni raspon između najnižeg i najvišeg ikada zabilježenog nivoa mora iznosio je približno 130 cm. U tom kontekstu, probijanje dosadašnjeg apsolutnog maksimuma za gotovo 10 cm predstavlja izuzetno odstupanje u odnosu na dosadašnju varijabilnost sistema. Drugim riječima, u okviru cjelokupnog dvodecenijskog opsega oscilacija, zabilježeni porast predstavlja naglu i ekstremnu promjenu granica do sada registrovanih vrijednosti.

     Prema sinoptičkoj situaciji, najvjerovatniji uzrok ovako visokih nivoa mora jeste kombinovani efekat sniženog atmosferskog pritiska i dugotrajnog djelovanja snažnog južnog i jugoistočnog vjetra. Poznato je da pad atmosferskog pritiska od 1 hPa može izazvati porast nivoa mora od približno 1 cm (tzv. inverzni barometarski efekat), dok snažni južni vjetrovi dodatno potiskuju vodenu masu prema obali, naročito u zatvorenijim i morfološki specifičnim područjima kao što je Bokokotorski zaliv. Kada se ovi meteorološki faktori poklope sa fazom povišene astronomske plime, dolazi do pojave ekstremnog nivoa mora.

     Ovakvi događaji spadaju u kategoriju meteorološki uslovljenih ekstremnih nivoa mora (storm surge efekti), koji predstavljaju jedan od ključnih rizika za obalne zone. Iako ne ukazuju na trenutni trajni porast srednjeg nivoa mora, njihova učestalost i intenzitet zahtijevaju pažljivo praćenje i detaljne analize, posebno u kontekstu klimatskih promjena i dugoročnih trendova.

     Mareografske stanice ZHMS-a, koje kontinuirano mjere nivo mora 24 sata dnevno tokom cijele godine, omogućavaju precizno praćenje ovakvih pojava na Jadranu i pružaju ključne podatke za analize ekstremnih događaja i procjenu rizika. Ovi podaci su od posebne važnosti za pomorstvo, luke, luke nautičkog turizma, ali i planiranje obalnih infrastruktura i mjera prilagođavanja.

     Usljed sve većih klimatskih i meteoroloških fluktuacija, pravovremeno praćenje i analiza nivoa mora postaju sve značajniji za razumijevanje lokalnih uticaja i za razvoj adekvatnih odgovora na moguće ekstremne uslove na Jadranskom moru.