Površina mora nije nikada stabilna. Na tu dinamičku nestabilnost utiču sile koje se mogu svrstati u nekoliko grupa:
- plimotvorne sile,
- geodinamičke i geotermičke pojave u kori Zemlje i
- Sunčeva radijacija i pojave u atmosferi.
Amplituda morskih mijena na jednoj lokaciji je različita od dana do dana, od mjeseca do mjeseca i od godine do godine. Faktori koji prvenstveno dovode do tih varijacija povezani su sa specifičnim kretanjem Mjeseca i Sunca uključujući:
- faze Mjeseca (za vrijeme mladog i punog Mjeseca nastupaju žive morske mijene - amplitude mijena su maksimalne, dok za vrijeme prve i zadnje četvrti nastupaju mrtve morske mijene sa manjim amplitudama),
- eliptične orbite Mjeseca i Zemlje (u perigeju dejstvo Mjeseca je jače i veće su amplitude morskih mijena, a u apogeju je obrnut slučaj - manje dejstvo Mjeseca i manje amplitude) i
- promjene deklinacije Mjeseca (što je Mjesec u svojoj putanji bliže ekvatoru veća je pravilnost u dnevnoj denivelaciji mora).
Pored plimotvornih sila na denivelaciju mora značajno utiču meteorološke pojave (prije svega atmosferski pritisak i vjetar) kao i morske struje. Kada je atmosferski pritisak u pitanju more funkcionoše kao obrnuti barometer: promjenom atmosferskog pritiska za 1 milibar uzrokuje promjenu nivoa mora za približno 1 centimetar tako što povećanje atmosferskog pritiska snižava nivo mora i obrnuto. Vjetar koji u dužem vremenskom periodu duva u smjeru obale “nagomilava” vodu pri obali i dovodi do povišenja nivoa mora, dok u obrnutom slučaju - vjetar koji duva od obale prema otvorenom moru dovodi do sniženja nivo mora. Morske struje u površinskom sloju transportuju značajne količine vode i takođe mogu dovesti do otklanjanja dinamičkog nivoa mora od njegove srednje vrijednosti.
Dakle, može se konstatovati da u denivelaciji mora učestvuju plimotvorne sile i meteorološki faktori. Periodična kolebanja površine mora uzrokovana plimotvornim silama, odnosno morske mijene, najpravilnija su i mogu se matematički definisati i prognozirati. Međutim, treba imati u vidu da će prognozirana amplitude uglavnom odstupati od realne u obimu koji će zavisiti od meteoroloških faktora u datom trenutku.
Grafički prikaz plime i oseke za Luku Bar i Luku Kotor, download satnih prognoza i dodatne informacije: TideT@bles portal
Referentni nivoi (Reference level) su izabrani da pokriju interes svih potencijalnih korisnika, a u prvom redu pomoraca, hidrografa, geodeta kao i običnih korisnika.
Tako će npr. pomorcu i uopšte korisniku postojećih pomorskih karata biti interesantan nivo u odnosu na MHHWS jer je na tim kartama taj nivo uzet za hidrografsku nulu (nivo od koga se računaju dubine na pomorskim kartama). Geodeti će biti interesantan MSL jer predstavlja lokalnu geodetsku nulu. Hidrografima će biti od interesa nivoi HAT i LAT jer su od strane IHO preporučeni za definisanje hidrografske nule (LAT) i obalne linije (HAT) na pomorskim kartama, itd.
Objašnjenje referentnih nivoa:
min - minimalni registrovan nivo
max - maksimalni registrovan nivo
LAT - Najniža astronomska morska mijena, odnosno najniži nivo morske mijene koji se može proračunati da će se pojaviti pod prosječnim meteorološkim uslovima u bilo kojoj kombinaciji astronomskih uslova (Lawest Astronomical Tide).
MSL - srednji nivo mora
HAT - Najviša astronomska morska mijena, odnosno najviši nivo morske mijene koji se može proračunati da će se pojaviti pod prosječnim meteorološkim uslovima u bilo kojoj kombinaciji astronomskih sila (Highest Astronomical Tide).
Na grafičkom prikazu za Luku Bar i Luku Kotor dat je i procenat osvijetljenosti Mjeseca i vrijeme izlaska i zalaska Sunca za svaki dan, što je uz ostale podatke veoma interesantno za ribare.
